04:17
Apollo Alternative Assets USD 0,1400 0,0000 0,00% 13-12 17:37

‘De cockpit staat in brand, haal ons eruit’: het tragische verhaal van Apollo 1

vrijdag 27 januari 2017

De race naar de ruimte heeft niet alleen massa’s geld, maar ook mensenlevens gekost. Zo is het vandaag exact vijftig jaar geleden dat er brand uitbrak in de Apollo 1, waarbij drie astronauten omkwamen. Het was de eerste grote ramp in de ruimtevaartgeschiedenis.

Na successen in de Russische ruimtevaart had president John F. Kennedy in 1961 beloofd om nog voor het eind van het decennium mensen veilig naar de maan en terug te brengen.

De Amerikanen waren al in de ruimte geweest.

Maar dat was enkel in een ballistische baan, waarbij een raket omhoog werd geschoten en vervolgens weer aan een afdaling begon. Een trip van een kwartiertje. Om effectief naar de maan te kunnen reizen zou er een enorme inspanning nodig zijn. Niet alleen op financieel gebied, maar zo ongeveer alles op technisch gebied zou nog bedacht, ontworpen en gebouwd moeten worden. Maar men was er volop mee bezig en er werden al geregeld grote oefeningen gehouden om materiaal uit te testen.

Voor elke Apollo-missie werd een team van drie astronauten samengesteld, met duidelijk omschreven taakverdeling. De bemanning die op die bewuste 27 januari 1967 de Apollocapsule op Cape Canaveral betrad bestond uit gezagvoerder Virgil Grissom, senior-piloot Ed White en piloot Roger Chaffee.

Tijdens de oefensessie nam de bemanning een controlelijst door met allerlei zaken die in de ruimte uitgevoerd zouden moeten worden. De communicatie bleek het grootste probleem: bemanning en controlecentrum hadden grote moeite elkaar goed te verstaan. Lastig, want als je op aarde al niet goed verstaanbaar bent, hoe zal dat dan op 300.000 kilometer afstand zijn? Uiteindelijk werd het communicatieprobleem verholpen, maar op 27 januari 1967 dook een veel groter probleem op.

Brandgeur

De Apollocapsule werd voor een test gevuld met zuivere zuurstof, een normale procedure tijdens ruimtevluchten. De test met de Apollo 1 verliep vlekkeloos. Tot piloot Chaffee plots door de radio riep dat hij een brandgeur waarnam en dat hij geen flauw idee had waar die vandaan kwam.

Enkele seconden later schreeuwde de piloot: ‘De cockpit staat in brand, haal ons eruit!’. Op de zwart-witbeelden van toen was te zien hoe er een zwarte rookpluim uit de capsule ontsnapte. En nog voor iemand iets kon doen,werd een explosie gehoord.

De veiligheidsprocedure voorzag dat in geval van problemen bij de test, de bemanning zeer snel kon bevrijd worden. Maar door de giftige dampen die vrijkwamen maakte de bemanning geen schijn van kans.

Zwart-witbeelden

Achteraf werd vastgesteld dat het fatale ongeval werd veroorzaakt door een lek in een waterkoelingsleiding en een kortsluiting.

Het drama lokte veel negatieve reacties uit en stelde het Amerikaanse ruimtevaartprogramma al meteen in vraag. Velen vroegen zich af of er zoveel geld moest gepompt worden in iets wat misschien niet mogelijk was. En of Amerika wel moest wedijveren met de Russen om mensen op de maan te krijgen.

Noodlot slaat weer toe

De ramp met de Apollo 1 was het eerste zware ongeval in de ruimtevaart, maar zeker niet het laatste. Drie maanden later sloeg het noodlot opnieuw toe, dit keer bij de Russen. Wanneer Vladimir Komarov met zijn Sojoezcapsule naar de aarde terugkeert, klapt de parachute niet uit en slaat hij met een snelheid van zo’n 500 kilometer per uur te pletter op de grond. Vier jaar later, tijdens de landing, valt de druk weg in de Sojoez-11. De drie kosmonauten, die hun ruimtepak niet aan hebben, sterven door verstikking voor ze op de begane grond zijn.

Maar ook de Amerikanen bleven niet gespaard. Nog voor Neil Armstrong op 21 juli 1969 als eerste mens voet op de maan zette, hadden ook zij ernstige tegenslagen gekend. Op 28 februari 1966 verongelukten de astronauten Elliot See en Charles Basset, de bemanning van Gemini 9, met hun vliegtuig op weg naar een controle van hun ruimteschip.

Het grootste ongeluk dateert van 28 januari 1986, toen het ruimteveer Challenger 72 seconden na de lancering ontplofte. Dat was live te zien op televisie. Francis Scobee, Michael Smith, Ellison Onizuka, Judith Resnik (de tweede Amerikaanse vrouw in de ruimte, red.), Ronald McNair, Gregory Jarvis en Christa McAuliffe overleefden de ramp niet. Door de dood van deze zeven astronauten lag het shuttle-programma meer dan twee jaar stil.

Slachtoffers op de grond

Naast de drie astronauten die vandaag exact vijftig jaar geleden omkwamen tijdens een test, kostten de ruimtevaartprogramma’s al tientallen doden op de grond.

In 1960 kwamen in het ruimtevaartcentrum Baikonoer in Kazachstan 165 mensen om het leven toen een SS-7-raket ontplofte. Die had een sonde de ruimte in moeten brengen.

In 1980 kostte de explosie van een Wostok-raket op de ruimtevaartbasis Plessezk, ten noorden van Rusland, vijftig militairen het leven. Op dezelfde basis vielen in 1973 al negen doden door de ontploffing van een raket..

En in 1996 explodeerde een Chinese raket na de lancering vanaf de basis Xichang. De lancering werd live uitgezonden op de Chinese staatstelevisie, maar de beelden werden onmiddellijk onderbroken. De raket kwam neer in een woonwijk. Volgens de officiële cijfers kwamen slechts zes mensen om het leven.

De Standaard

Lees meer

 

comments powered by Disqus